Η πανάκριβη μεταφορά νερού και οι αστοχίες στις αφαλατώσεις


Παρά τις βροχές-ρεκόρ που καταγράφηκαν τον χειμώνα στη χώρα μας, τουλάχιστον 10 νησιά του Αιγαίου εξαρτήθηκαν για άλλη μια χρονιά από τα καραβάκια – υδροφόρες για να βγάλουν το καλοκαίρι. Αφαλατώσεις που έχουν αγοραστεί αλλά δεν λειτουργούν επειδή δεν έχουν γίνει τα απαραίτητα συνοδευτικά έργα, άλλες που έχουν προβλήματα συντήρησης και μένουν ανενεργές, λιμνοδεξαμενές με αστοχίες. Κάπως έτσι, το νερό, αν και βασικό αγαθό, παραμένει ξανά ζητούμενο κυρίως για τους μικρονησιώτες.
Το «κύμα» των τουριστών, σε συνδυασμό με τις καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση έργων και τον καθαρισμό μονάδων αφαλατώσεων αποτελούν το λόγο που πλέον τα αποθέματα νερού είναι σε οριακό σημείο για αρκετά νησιά. Την ίδια ώρα υπάρχουν περιπτώσεις όπως εκείνη που βιώνουν οι κάτοικοι και επισκέπτες στη Σχοινούσα, όπου η υδροδότηση γίνεται με... δελτίο. Στο νησί, οι μονάδες αφαλάτωσης βρίσκονται εκτός λειτουργίας, καθώς η παλιά δεν έχει συντηρηθεί και η νέα δεν έχει ενεργοποιηθεί ακόμη. Έτσι, τον Ιούλιο η τροφοδοσία γινόταν για ένα περίπου δίωρο κάθε ημέρα με… δελτίο και όχι σε όλα τα σπίτια, αλλά ανάλογα με την περιοχή και το υψόμετρο.
Η Κίμωλος, μάλιστα, που μέσα στον Αύγουστο κινδύνευε να μείνει χωρίς νερό, προμηθεύτηκε τις απαραίτητες ποσότητες από υδροφόρα του… Πολεμικού Ναυτικού, καθώς ο ιδιώτης σταμάτησε να μεταφέρει το πολύτιμο αγαθό, λόγω των καθυστερημένων οφειλών του κράτους προς την εταιρεία του.
Ακόμη και το πιο κοσμοπολίτικο νησί της χώρας μας, τη Μύκονο, αντιμετώπιζε τον κίνδυνο έλλειψης νερού, το οποίο ξεπεράστηκε τελικά με την ενοικίαση και λειτουργία δύο μονάδων αφαλάτωσης 2.000 κυβικών που τοποθετήθηκαν στο νησί.
ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ
Μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου θα δοθούν περίπου 2,2 εκατομμύρια ευρώ για να καλυφθούν οι ανάγκες 10 άνυδρων νησιών. Συγκεκριμένα, η σύμβαση προβλέπει τη μεταφορά 36.000 κυβικών μέτρων νερού στην Πάτμο, 25.600 στην Κίμωλο, 23.500 στην Αμοργό, 23.300 στους Λειψούς, 17.600 στο Καστελόριζο, 15.000 στη Λέρο, 10.000 στην Ηρακλειά, 7.500 στη Δονούσα, 6.100 στο Αγαθονήσι και 3.500 στη Σύμη, στην περιοχή του Πανορμίτη.
Το νερό προέρχεται από τις εγκαταστάσεις της ΕΥΔΑΠ στο Λαύριο για τις Κυκλάδες και από γεωτρήσεις στην Κάλαθο της Ρόδου για τα Δωδεκάνησα. Το νερό που δίνεται από αυτές τις δύο πηγές είναι δωρεάν, όχι όμως και η μεταφορά του που κοστίζει 10,40 ευρώ το κυβικό.
Έτσι με βάση την τελευταία σύμβαση, η «Κυκλάδες ΙΝΕ» προβλεπόταν να λάβει 1,7 εκατομμύρια ευρώ, ενώ έχει να λαμβάνει άλλα 618.000 ευρώ από την προηγούμενη σύμβαση για τον Απρίλιο και τον Μάιο.
Η λύση της μεταφοράς νερού στα νησιά ωστόσο είναι μάλλον ασύμφορη, ωστόσο προς το παρόν είναι η μόνη, λόγω έλλειψης σχεδίου για την εγκατάσταση και συντήρηση μονάδων αφαλάτωσης. Μάλιστα σε 7 από τα νησιά (Πάτμος, Πανορμίτης Σύμης, Λειψοί, Λέρος, Δονούσα, Αμοργός και Κίμωλος) οι αφαλατώσεις έχουν αγοραστεί αλλά δεν έχουν εγκατασταθεί.
Όσο για το κόστος, σημειώνεται ότι η μεταφορά του νερού από το 2006 μέχρι πέρσι έχει κοστίσει 71 εκατομμύρια ευρώ, όταν τα απαιτούμενα έργα που θα καλύψουν τις ανάγκες σε επίπεδο υποδομών δεν θα κόστιζαν περισσότερα από 3,1 εκατομμύρια ευρώ, ενώ το κόστος παραγωγής νερού από τις μονάδες αφαλάτωσης θα ήταν 1,5 ευρώ ανά κυβικό (ενώ με το καραβάκι υδροφόρα κοστίζει πάνω από 10 ευρώ το κυβικό).
ΦΘΗΝΟΤΕΡΗ ΛΥΣΗ
Μόλις με 20 λεπτά ημερησίως θα μπορούσε να ξεδιψάσει κάθε κάτοικος των ελληνικών νησιών, αν αξιοποιούνταν λύσεις βιώσιμης διαχείρισης του νερού, προσαρμοσμένες στις τοπικές ανάγκες.
Η διαπίστωση ανήκει στον ομότιμο καθηγητή του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Βερολίνου Andreas Grohmann, σε παλαιότερες δηλώσεις του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
«Η σημερινή τεχνολογία μας δίνει δύο λύσεις, πάντα κοντά στη φύση: α) αποθήκευση βροχόπτωσης για τους μόνιμους κατοίκους (κάθε σπίτι την δεξαμενή του και αντίστροφη κλίση σε πεζούλες στις πλάγιες των λόφων) και β) αφαλάτωση με ηλιακή ενέργεια σε τουριστικά κέντρα και κάθε παραθαλάσσιο ξενοδοχείο και ξενώνα» εξηγεί, διευκρινίζοντας ότι πρέπει να συνδεθούν οι δυο μέθοδοι, όπως και η αφαλάτωση, με βιολογική επεξεργασία λυμάτων για αναγκαστική ανακύκλωση ώστε να μην πάει ούτε σταγόνα χαμένη.
Όσο για το κόστος που έχουν οι προτεινόμενες λύσεις για τους κάτοικους των ελληνικών νησιών, η απάντησή του είναι... οικονομική. «Για μία οικογένεια, το κόστος είναι λιγότερο από το κόστος για εφοδιασμό με εμφιαλωμένο νερό. Υπολογίζεται κόστος 0,5 ευρώ ανά κυβικό μέτρο παραγομένου νερού και 1,5 με 2 ευρώ/ μ³ μαζί με το κόστος διανομής. Εάν περιοριστεί η προσωπική ημερήσια χρήση σε 0,1 μ³ (100 λίτρα), τότε το κόστος είναι περίπου 0,20 ευρώ την ημέρα για κάθε άτομο!».

Council of Europe