Οι λαοσυνάξεις στις πλατείες…
Από το Μακεδονικό, στις ταυτότητες και τους «Αγανακτισμένους»

Λεζάντα: Ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος απευθύνει χαιρετισμό στη μεγαλειώδη συγκέντρωση της πλατείας Συντάγματος με αφορμή το θέμα των ταυτοτήτων


Τις τελευταίες εβδομάδες η πλατεία Συντάγματος πλημμυρίζει από κόσμο που επιθυμεί να εκφράσει (ανοικτά) την άποψή του για τη θέση που θεωρεί ότι πρέπει να έχει η χώρα μας στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Από τη μία οι συγκεντρώσεις στις οποίες οι συμμετέχοντες, όπως δηλώνουν, θέλουν να εκφράσουν την αντίθεσή τους για την παρατεταμένη πολιτική λιτότητας που έχει επιβληθεί στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια και από την άλλη οι απρόσμενες, κατά πολλούς αναλυτές, συγκεντρώσεις ομάδων πολιτών, που επιζητούν την πάση θυσία παραμονή της Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ
Δεν είναι όμως οι μοναδικές περιπτώσεις που συμπολίτες μας άφησαν τον… καναπέ του σπιτιού τους και βγήκαν στους δρόμους και τις πλατείες, συμμετέχοντας σε λαοσυνάξεις και συλλαλητήρια.
Τα τελευταία χρόνια από τις πρώτες φορές που οι πλατείες και οι δρόμοι σείστηκαν από τις μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις ήταν το 1992 με αφορμή το θέμα του ονόματος των Σκοπίων και ιδίως οι αλυτρωτικές επιδιώξεις του γειτονικού κράτους.
Το «Σκοπιανό» είχε εισβάλει δυναμικό στο ελλαδικό προσκήνιο. Στις 14 Φεβρουαρίου του 1992, ένα πολυπληθές (πάνω από 1 εκατομμύριο Έλληνες από όλες τις ηπείρους και από κάθε γωνιά της χώρας) και γεμάτο παλμό συλλαλητήριο στην πλατεία Αριστοτέλους της Θεσσαλονίκης σηματοδότησε την ενασχόληση της κοινής γνώμης με το ζήτημα της ονομασίας και των συμβόλων του γειτονικού κράτους. Η λαοθάλασσα της Θεσσαλονίκης πρόβαλε διεθνώς τις ευαισθησίες του Ελληνισμού και τη θέλησή του να αντιδράσει στην προσπάθεια οικειοποίησης της ελληνικής ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Ένα ακόμη μεγαλειώδες συλλαλητήριο πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, κατά της παράνομης οικειοποίησης του ονόματος της Μακεδονίας από τους Σκοπιανούς, στις 10 Δεκεμβρίου 1992.
Ο λαός αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα στις διπλωματικές προσπάθειες της Ελλάδος κυρίως λόγω της διαρκούς υπενθύμισης και της πιέσεως που ασκούσε για τη συγκεκριμένη πολιτική που θα έπρεπε να ακολουθήσει η εκάστοτε κυβέρνηση στο θέμα της ΠΓΔΜ.
Ιδιαίτερα σε σχέση με το ζήτημα της ονομασίας, αυτή η αλληλεπίδραση κορυφώθηκε στο δεύτερο συμβούλιο των πολιτικών αρχηγών, που πραγματοποιήθηκε στις 13 Απριλίου του 1992 υπό την προεδρία του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Καραμανλή. Επρόκειτο για μία δραματική συνεδρίαση, με ένα προεδρικό ξέσπασμα εναντίον του τότε υπουργού των Εξωτερικών, Αντώνη Σαμαρά, που ουσιαστικά προανήγγειλε την αποπομπή του από την κυβέρνηση Μητσοτάκη αλλά και την επίσημη υιοθέτηση, από το σύνολο σχεδόν της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας, της προκρινομένης από τον ίδιο στάσεως στο ζήτημα της ονομασίας του κράτους των Σκοπίων.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ
Το θέμα των ταυτοτήτων φέρνει τον τότε Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο σε ανοιχτή κόντρα με την κυβέρνηση Σημίτη. Ο ποιμενάρχης οργανώνει συλλαλητήρια και απαιτεί δημοψήφισμα.
Στις 29 Μαΐου 2000 γίνεται ολονυκτία στον ναό του Αγίου Νεκταρίου στην Αίγινα. Εκεί ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος λέει: «Αυτός είναι και ο λόγος που επελέγη ένας μήνας μετά τις εκλογές τις τελευταίες για να γίνει αυτό το πραξικόπημα, διότι αν εγίνετο πριν από τις εκλογές ασφαλώς διαφορετικό θα ήταν το αποτέλεσμα της αναμετρήσεως».
Λίγες ημέρες αργότερα, σε έκτακτη συνεδρίαση της ιεραρχίας και ενώ η κυβέρνηση έχει απορρίψει αίτημα του Αρχιεπισκόπου για συνάντηση με τον πρωθυπουργό, αποφασίζεται η διοργάνωση συλλαλητηρίων και η συλλογή υπογραφών προκειμένου να διενεργηθεί δημοψήφισμα. Το συλλαλητήριο της Θεσσαλονίκης πραγματοποιείται στις 14 Ιουνίου. Εκεί ο Αρχιεπίσκοπος θα πει «την Εκκλησία, όποιο χέρι θέλησε να την αγγίξει, αυτό ξεράθηκε».
Στις 21 Ιουνίου πραγματοποιείται η λαοσύναξη της Αθήνας. Ο Αρχιεπίσκοπος προς το τέλος της ομιλίας εμφανίζει το λάβαρο της Αγίας Λαύρας. Τα συνθήματα που ακούγονται είναι «όταν το ράσο γίνεται σημαία, τότε η νίκη είναι βεβαία», «λαός ενωμένος, ποτέ νικημένος», «Ελλάδα σημαίνει Ορθοδοξία».
Επαναφέροντας την πρότασή του για τη διενέργεια δημοψηφίσματος λέει «αν αμφιβάλλετε ότι ο λαός απαιτεί να αναγράφεται προαιρετικά το θρήσκευμά του στις ταυτότητες, η Εκκλησία θα αναλάβει να συγκεντρώσει σε κάθε ενορία μυριάδες υπογραφών των πιστών της, υπέρ της προαιρετικής αναγραφής του θρησκεύματος στις ταυτότητες, τις οποίες η Ιεραρχία θα επιδώσει στον κύριο Πρόεδρο της Δημοκρατίας και στη Βουλή των Ελλήνων».
Η Εκκλησία εγκαινιάζει επισήμως στις 14 Σεπτεμβρίου 2000, τη διαδικασία συλλογής υπογραφών για τις ταυτότητες, η οποία ολοκληρώνεται τις τελευταίες μέρες του Απριλίου του 2001. Σύμφωνα με τα όσα υποστήριζαν εκκλησιαστικοί κύκλοι, στο διάστημα αυτό συγκεντρώθηκαν περίπου 3 εκατομμύρια υπογραφές.

«Αγανακτισμένοι»
Άνοιξη του 2011 και η Ελλάδα βιώνει μία από τις δυσκολότερες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της. Η οικονομική κατάρρευση της χώρας και η μετέπειτα επιβολή των μνημονίων φέρνουν τους πολίτες σε απόγνωση και κυρίως στους δρόμους, προκειμένου να αντιταχθούν στη συγκεκριμένη οικονομική πολιτική. Το ειρωνικό σύνθημα των Ισπανών «Αγανακτισμένων» «Κάντε ησυχία να μην ξυπνήσουμε τους Έλληνες» αποτέλεσε την θρυαλλίδα για τη δημιουργία του κινήματος και στην Ελλάδα. Στις συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις των «Αγανακτισμένων», στην πλατεία Συντάγματος αλλά και σε κάθε γωνιά της Ελλάδας τον Μάιο του 2011, κύριο και κοινό γνώρισμά τους ήταν ο ειρηνικός χαρακτήρας και η απουσία επιμέρους κομματικών ταυτοτήτων.
Νέο στοιχείο της περιόδου του κινήματος των «Αγανακτισμένων» ήταν η διεξαγωγή άτυπων λαϊκών συνελεύσεων, με αιτήματα άμεσης δημοκρατίας, καθώς και πρακτικά και ψηφίσματα δημοσίως προσβάσιμα από το Διαδίκτυο.

Council of Europe